Eén van de thema’s van SPRONG SuRE is capaciteitsontwikkeling en de loopbaanontwikkeling van onderzoekers. In dat kader spraken we met Dr Kim van Dam, senior onderzoeker bij Center of Expertise Energy Entrance en Kenniscentrum NoorderRuimte en van de Hanze. Wat waren de bepalende stappen in haar loopbaan?
Wetenschap als rode draad
Kim van Dam studeerde geschiedenis en sociale geografie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Direct na haar studie heeft ze enige jaren bij een organisatiebureau en uitgeverij gewerkt, waar ze zich bezighield met landschap en ruimte in Noord-Nederland en meewerkte aan internationale samenwerkingsprojecten rond de Noordzee.
Na een aantal jaren dreef wetenschappelijke nieuwsgierigheid Van Dam terug naar de RUG, waar ze promoveerde bij het Arctisch Centrum van de faculteit Ruimtelijke Wetenschappen. “Mijn onderzoek ging over duurzame ontwikkeling in Noord-Canada, in het specifiek de regio Nunavut waar de Inuit een vorm van zelfbestuur hebben,” vertelt ze. “Als ik na mijn promotie verder onderzoek had willen doen in de Arctische wetenschap, had ik naar Noord-Noorwegen of Canada moeten verhuizen. Dit was dit te ingrijpend voor mijn privéleven, dus ik heb een andere weg gekozen. Maar je komt nooit meer van de Arctic fever af, dus ik doe nog steeds van alles op dat gebied.”
Het onderwijs in
Om dicht bij huis te blijven, ging Van Dam aan de slag als onderzoekscoördinator bij de faculteit Ruimtelijke Wetenschappen van de RUG. In die tijd ontstonden ook de eerste contacten met de Hanze. “Vanuit de RUG was ik samen met Kenniscentrum NoorderRuimte van de Hanze betrokken bij de oprichting van Kennisnetwerk Krachtig Noord Nederland (KKNN), dat nog steeds bestaat,” vertelt ze. De kennismaking beviel goed, dus solliciteerde ze op de functie onderzoeker en projectleider van een project over het verduurzamen van de woningvoorraad bij NoorderRuimte. “Toevallig was dit het lectoraat van Mieke Oostra, die toen lector duurzaamheid was bij de Hanze en nu bij de Hogeschool Utrecht.” Dat is inmiddels 13 jaar geleden. Zo rolde Van Dam de Hanze, en de energietransitie in.
In 2015 volgde een uitstapje naar de Energy Academy Europe, een samenwerkingsverband tussen de RUG, Hanze en een aantal bedrijven (nu New Energy Coalition). Dit werd een sleutelmoment in Van Dams carrière. Hier was ze als coördinator energieonderwijs onder andere betrokken bij de ontwikkeling van het Energy Certificate, een prestigieus Horizon2020 Marie Curie-trainingsprogramma en de ontwikkeling van een mastercurriculum duurzame energie in Mozambique. “Dit was best een uitdagende functie,” vertelt ze. “Het was voor een deel pionierswerk. De samenwerking tussen Hanze en RUG was nog pril, en het was bovendien in een tijd dat de energietransitie nog echt in de kinderschoenen stond. Dat vonden wij toen niet, maar als ik terugkijk zie ik dat er sinds die tijd heel veel gebeurd is.”
Coördineren en onderzoeken
Op dit moment is Van Dam alweer zo’n zeven jaar als senior onderzoeker werkzaam bij Entrance. De focus van het onderzoek ligt op de ruimtelijke en landschappelijke aspecten van de energietransitie. “Voorheen was de energietransitie hoofdzakelijk een technisch verhaal. Gelukkig is er in Groningen, zeker vanwege de interdisciplinaire benadering van Entrance, ook aandacht voor bijvoorbeeld sociaaleconomische en juridische aspecten van de energietransitie,” zegt Van Dam. Er was echter relatief weinig aandacht voor de ruimtelijke en landschappelijke dimensie. Terwijl dat bijvoorbeeld bij de aanleg van windmolens of zonneparken een grote rol speelt. “Je moet ook rekening houden met wat die plekken voor mensen betekenen, vanuit die invalshoek bekijk ik het,” zegt Van Dam. Ze zet zich in om deze nieuwe onderzoekslijn, die zich op het snijvlak van Entrance en NoorderRuimte bevindt, verder op de kaart te zetten.
Van Dam heeft in haar loopbaan verschillende onderzoeks- en coördinatiefuncties vervuld. “Ik hou van organiseren en coördineren, waarbij ik verbindingen kan leggen,” zegt Van Dam. “Maar toen ik een coördinerende rol had, merkte ik dat ik ook behoefte had om inhoudelijk de diepte in te gaan.” Coördineren en onderzoeken combineren past daarom het best bij Van Dam. Dit kon bijvoorbeeld in het project Making City. “Dit was een groot Europees project, met een casestudie in Groningen,” zegt Van Dam. Er werd samengewerkt met de RUG, gemeente Groningen, lokale bedrijven en woningbouwcorporaties. “Daarin kwam alles mooi samen.”
SPRONG SuRE
In SPRONG SuRE zat Van Dam in de werkgroep over capaciteitsontwikkeling. Niet voor niets, want de loopbaanpaden voor onderzoekers bij de Hanze zijn niet altijd helder, aldus Van Dam. “Voor docenten waren er wel functiebeschrijvingen en loopbaanpaden, maar onderzoek was, in elk geval toen ik bij de Hanze kwam werken, nog vrij nieuw.” In de werkgroep heeft Van Dam zich dan ook ingezet voor verheldering en transparantie voor de loopbanenontwikkeling van onderzoekers. “Ik werd eigenlijk als casus ingebracht: een senior onderzoeker die verder wil groeien, terwijl dat pad nog niet duidelijk is.”
Van Dam is op dit moment volop bezig met het verder ontwikkelen van de onderzoekslijn en haar eigen loopbaanontwikkeling. Ze wil daarmee ook een lans breken voor duidelijkere loopbaanpaden voor onderzoekers in het algemeen. Haar eigen ambitie? “Ja, dan zit ik toch te denken aan associate lector, omdat je dan zowel intern als extern meer mogelijkheden hebt om zo’n lectoraatsoverstijgende onderzoekslijn op de kaart te zetten. Tot nu toe was het bij de Hanze niet echt duidelijk welke eisen er zijn voor zo’n stap, maar inmiddels zie je volop beweging en belangrijker nog, is er meer duidelijkheid in loopbaantrajecten. Mede dankzij SPRONG SuRE zijn de functies nu ook voor onderzoekers ingevuld, en is duidelijker aan welke voorwaarden je moet voldoen om volgende stap te zetten.”
Dat de te bewandelen paden niet altijd helder zijn, maakt voor Van Dam werken als onderzoeker bij een hogeschool ook wel weer uitdagend: “Het is een zich steeds ontwikkelende organisatie, en dat maakt het werk voor mij, hoewel niet altijd even gemakkelijk, ook juist wel heel interessant.”