Methodiekontwikkeling en borging

Het doel van het kader is dat onderzoekers binnen een experimenteergebied met elkaar kunnen inschatten in hoeverre het onderzoek voldoet aan kwaliteitseisen die uit de literatuur naar voren komen als het gaat om het doen van goed praktijkgericht transdisciplinair onderzoek. 

We hebben ook een gespreksleidraad opgesteld, zodat onderzoeksgroepen in gesprek kunnen gaan over het onderzoek en de kwaliteit hiervan. Zo bouwen we aan sterke onderzoeksgroepen, waarin op een bewuste manier keuzes worden gemaakt om transdisciplinair praktijkgericht onderzoek in te richten. 

Om tot het kwaliteitskader te komen, hebben we verschillende stappen ondernomen. 

Eerst hebben we de literatuur bestudeerd en het raamwerk van Belcher et al. (2016) als basis genomen. Dit raamwerk behandelt de thema’s Relevantie, Geloofwaardigheid, Legitimiteit en Effectiviteit. Daarna hebben we dit raamwerk gecombineerd met de criteria voor praktijkgericht onderzoek van Van Vliet et al. (2020). Op basis daarvan is ook het criterium Transdisciplinariteit toegevoegd aan het kwaliteitskader. Dit hebben we gedaan met het oog op het specifieke doel van dit kwaliteitskader, waarin we niet alleen interdisciplinair met elkaar leren samenwerken (lectoraatsoverstijgend, over je eigen expertise heen), maar ook met lokale stakeholders. 

Het kwaliteitskader bestaat daarmee uit vijf thema’s: Relevantie, Geloofwaardigheid, Legitimiteit, Effectiviteit en Transdisciplinariteit. Om deze thema’s te bespreken, hebben we een gespreksleidraad ontwikkeld. Deze leidraad helpt bij het stellen van vragen over de verschillende criteria tijdens gesprekken. Daarnaast hebben we een kaartenset ontwikkeld en daarmee een testronde uitgevoerd in Zuidoost-Friesland (april 2024, zie foto’s). 

Tijdens de testronde leerden we bijvoorbeeld dat het zinvol is om deze onderwerpen met elkaar te bespreken, maar dat de praktische toepasbaarheid van het kader nog kan worden verbeterd. Er waren te veel vragen en onderwerpen om te bespreken. Dit bracht ons aan het denken: kunnen we bepaalde vragen selecteren in verschillende fasen van het onderzoek? In beide kenniscentra wordt nu gekeken hoe we dit kwaliteitskader kunnen toepassen in onze projecten, bijvoorbeeld door aan het begin, in het midden en aan het einde met elkaar (onderzoekers, lokale stakeholders, bewoners) in gesprek te gaan over de thema’s. 

De eerste toepassing van het kwaliteitskader vond in oktober 2024 plaats binnen Entrance, waar onderzoekers in de startfase van hun onderzoek met elkaar in gesprek gingen. Dit bracht bewustzijn over de waarde van het gebruik van het kwaliteitskader. In de toekomst gaan we werken aan de toepasbaarheid van het kader in alle fasen van het onderzoeksproces, waarbij ook wordt ingezet op het aanzetten tot actie als iets nog niet helemaal helder is. Ook zetten we in op verdere implementatie en verfijning, waarbij continue feedback en aanpassing centraal staan. Voor onderzoekers vormt dit proces gelegenheid om met het kwaliteitskader vertrouwd te raken en dergelijke onderwerpen vanaf het begin van een project (en zelfs in de fase van de aanvraag van het onderzoek) helder boven tafel te krijgen. Uiteindelijk willen we het kader ook transdisciplinair, dus niet alleen met de interne onderzoeksgroep, maar ook samen met lokale stakeholders en bewoners, gebruiken.