Waterstof kan bijdragen aan het verduurzamen van de warmtevoorziening in woonwijken, vooral als er voldoende groene waterstof beschikbaar is. In Hoogeveen zijn er pilotprojecten gestart in de wijken Erflanden en Nijstad-Oost om deze wijken aardgasvrij te maken met behulp van waterstof. Er is een bewonersmonitor opgesteld om de mening van bewoners over de waterstofwijk te peilen.

Bewonersmonitor

Entrance kreeg de opdracht om de bewonersgroep te leiden die de inhoud van de bewonersmonitor voor de waterstofwijk gaat bepalen. De monitor was en is een belangrijk onderdeel voor het succesvol maken van de wijk, omdat de bewoners hierbij zelf betrokken zijn. Uit de resultaten van de monitor bleek dat de meerderheid van de respondenten voorstander is van de overstap naar waterstof, maar dat ze weinig kennis hadden van waterstof. Ook waren er veel vragen en onduidelijkheden over het project, zoals de kosten en installatie van de waterstofketel.

De belangrijkste aanbevelingen waren:

• Verhoog de kennis over waterstof in de wijk de Erflanden door middel van de bewonersraad en werktafels en deel de resultaten;
• Geef inzicht in de kosten van de transitie en maak dit voor bewoners inzichtelijk;
• Verbeter de communicatie door meer nieuwsbrieven uit te brengen, meer gebruik te maken van sociale media en door een goede en toegankelijke website;
• Maak inzichtelijk hoe de transitie in de praktijk gaat plaatsvinden, wat er in de huizen moet gebeuren en welke consequenties dat heeft;
• Zorg ervoor dat er een e-mailadres en een telefoonnummer worden gebruikt, zodat mogelijke vragen niet verloren gaan.
• Er is ook behoefte aan meer inzicht in hoe het project zich verhoudt tot de gemeentelijke doelstellingen en het vertrouwen van bewoners in de gemeente moet worden verbeterd.

Communicatie en participatieaanpak

Goede communicatieve ondersteuning van projecten is een randvoorwaarde. In het voorbeeld van de waterstofwijk Hoogeveen is gebleken dat een actieve participatie van bewoners bij informatieavonden onvoldoende was. Daartoe is er aan de ene kant een bewonersraad gekomen die zelf een projectleider kon aanstellen om de transitie mede vorm te geven. Tevens is er veel tijd en moeite geïnvesteerd om een website voor het initiatief te bouwen, waarop de bewoners makkelijk informatie kunnen vinden aangaande de transitie.  

Informatievoorziening

Een goede informatievoorziening was essentieel, want waterstof was en is een relatief onbekend gas, waar men nog niet zoveel ervaring mee heeft. De projectleider was er voor de bewoners en hield spreekuur in het tiny house in de wijk (natuurlijk met waterstof verwarmd). Daarbij is een gedegen analyse van de bewoners in de wijk of gebied waar het project zich op richt essentieel. In het project Mobisitie hebben we de plattelandsgemeenten geholpen met het ontwerpen van een dashboard waarin inzichten over mobiliteit in hun gemeenten verwerkt is, naast allerlei andere informatie wat de gemeente kan helpen om in dit geval duurzame mobiliteit te bevorderen.

Inzichten in bewonersperspectieven leert ook dat er een grote mate van diversiteit maar ook dat ontwikkelaars van energietransitieprojecten behoefte hebben aan instrumenten voor een succesvol project. Natuurlijk zijn succesfactoren niet universeel, zoals we in Gaasperdam hebben geconstateerd, maar we kunnen wel proberen om de ontwikkelaar te ondersteunen met een dashboard en database (in het vervolg toolbox genoemd) met alle relevante feiten, informatie en sentimenten.

Methodeontwikkeling

Eind 2024 hebben we het Sociale Interactie en communicatiemodel ontwikkeld. Daartoe hebben we de verschillende fases van projecten gedefinieerd in (1) Urgentiefase, (2) bewustwordingsfase en (3) (collectieve) actiefase. Deze fases veronderstellen andere vormen van interactie en communicatie en een andere inrichting van gesprekken. Ook geeft het model weer hoe communicatie kan worden ingezet om projecten te ondersteunen en hoe de ontwikkelaar kan omgaan met weerstand en desinformatie.